Een eigenzinnige woonwijk met een visie

‘Als je mensen wilt vasthouden in de wijk, is er maar één manier: laat ze zelf hun huis bouwen.’ Zo vatte voormalig wethouder Ruimtelijke Ordening Hillebrand in 2000 zijn visie op de woonwijk Nieuw Leyden in één zin samen. Particulier opdrachtgeverschap als middel om ‘sociale stijgers’ voor Leiden Noord te behouden. En de uitstraling van het indertijd minder goed aangeschreven gebied een extra impuls te geven.

Moedig en revolutionair

Een moedig idee, mede door de omvang en de centrale stadsligging van Nieuw Leyden. Een revolutionair idee ook, dat in veertien jaar tijd werkelijkheid werd. Gefundeerd op visie, volhardendheid en de bereidheid om risico’s te nemen. Met als resultaat een eigenzinnige wijk die in Nederland zijn gelijke niet kent. Een wijk waar alle huizen en hun bewoners anders zijn. En samen toch één eenheid vormen. In diversiteit verbonden.

Meerwaarde 
Nieuw Leyden is geworden wat de bedenkers en ontwikkelaars voor ogen hadden. Zelfs meer dan dat. Een nieuwe werkelijkheid in Leiden Noord. En een tastbare innovatieve visie op verstedelijking. De meerwaarde van Nieuw Leyden is daarmee groter dan vooraf ooit bedacht. 

  1. Een architectonisch paradijs

Nieuw Leyden is een wijk met een grote variatie aan postmoderne en eigenzinnige stadshuizen. En een hoge kwaliteit van gebouwen. De onderlinge verschillen in woningen en straten maken de wijk boeiend en interessant. En smeden het ook tot één geheel. 

 

  1. Impuls aan uitstraling Leiden

Nieuw Leyden draagt onmiskenbaar bij aan de herwaardering van Leiden Noord. ‘Sociale stijgers’ uit de wijk vonden hier inderdaad hun gedroomde nieuwe woning. Daarbij vergezeld door voornamelijk dertigers uit de regio. Gezamenlijk creëren zij een prettig en aantrekkelijk leefklimaat. De diversiteit aan huisontwerpen en bouwstijlen spreken tot de verbeelding. Ze vormen een tastbare nieuwe visie op verstedelijking. En geven daarmee een impuls aan de stad Leiden als geheel.  

 

  1. Grote sociale cohesie

De sociale cohesie in Nieuw Leyden is groot. Wortel geschoten in het collectief opdrachtgeverschap voor de gemeenschappelijk garages en draagconstructies van de woningen. En in de gezamenlijke inrichting van de eigen woonstraatjes. Nieuw Leyden is een wijk waar iedereen elkaar kent en gedag zegt. En waar veel georganiseerd wordt. Van straatfeestjes tot burenhulp.

 

  1. Nieuwe ideeën

Bewoners van Nieuw Leyden zijn trots op hun woning en hun wijk. En betrokken bij hun buurtgenoten en leefomgeving. Een groeizame voedingsbodem voor nieuwe initiatieven en ideeën, blijkt. De wijk is inmiddels een brasserie, een galerij en een kinderopvang rijker. En een behoorlijk aantal Nieuw Leydenaren is betrokken bij wijkinitiatieven zoals de ontwikkeling van het theehuis in de Tuin van Noord. 

 

Onconventionele aanpak

Een revolutionair idee vraagt om een onconventionele aanpak. De totstandkoming van Nieuw Leyden is even opmerkelijk als de visie die eraan ten grondslag ligt. Doorslaggevend voor de succesvolle ontwikkeling waren:

  1. De privaat-publieke samenwerking gemeente Leiden en woningcorporatie Portaal

In 2005 sloten de gemeente Leiden en woningcorporatie Portaal, beide eigenaar van een deel van de bouwgronden, een samenwerkingsovereenkomst. Hierin legden ze de inhoudelijke en procedurele spelregels van de ontwikkeling van Nieuw Leyden glashelder vast. Evenals de organisatiestructuur waarbinnen de ontwikkeling uitgevoerd zou moeten worden. Een unieke privaat-publieke samenwerking werd daarmee een feit. Lees meer over de samenwerking en de geschiedenis.

 

  1. Een sterk en gedurfd stedenbouwkundig plan
  • Gelaagdheid in hoog- en laagbouw, groen en steen, nieuw- en oudbouw (monumentale panden uit de Slachthuisperiode) en menging van functies (wonen, werken, recreëren)
  • Hoge dichtheid van laagbouw door: compacte bouwvelden met kleine kavels – smalle straten - geen tuinen maar dakterrassen - gemeenschappelijke garages onder de woningen - autovrije woonstraatjes, autoluwe verbindingsstraten
  • Diversiteit in architectuur én eenheid in uitstraling  door: vrijheid in ontwerp en keuze materialen - algemene bouwregels, zoals maximale bebouwingshoogte, een beperkt gebruik van plastiek en een verplichte aansluiting met de buren

 

  1. Welstandsvrij bouwen

Binnen de contouren van het stedenbouwkundig plan mocht er welstandsvrij gebouwd worden.

 

  1. Begeleiding vanuit Nieuw Leyden

Kavelkopers waren volledig vrij in het ontwerp van hun huis. Maar verplicht om samen met andere kopers de gemeenschappelijke parkeergarage en de draagconstructies van de woningen te ontwikkelen. Vanuit een op te richten vereniging van opdrachtgevers (VVO). Een recept voor slapeloze nachten. Voor mensen die waarschijnlijk maar één keer in hun leven een eigen woning bouwen. Daarom koos Nieuw Leyden ervoor ze tijdens het ontwerp- en bouwproces te begeleiden. Individueel door een technisch bouwbegeleider. En collectief door een procesbegeleider/onafhankelijk voorzitter van de VVO.

 

  1. Particulier opdrachtgeverschap ook in huursector

Ook de huurwoningen in Nieuw Leyden zijn ontwikkeld in particulier opdrachtgeverschap (mede opdrachtgeverschap). Destijds een noviteit in de huursector in Nederland. Portaal Vastgoed Ontwikkeling ontwikkelde hiervoor samen met Feekes & Colijn Architecten een uniek concept. Huurders konden op een eenvoudige manier invloed uitoefenen op de gevel en de indeling van de eigen huurwoning.

           

  1. Inrichting woonstraatjes door bewoners

Buren en overburen mochten de autovrije straatjes tussen de bouwvelden zelf inrichten. Dit versterkte het beeld van een afwisselende en levendige buurt. En vergrootte de sociale cohesie tussen de bewoners van de wijk.